|
KÜÇÜK VE ORTA BÜYÜKLÜKTEKİ İŞLETMELERİN TANIMI - NİTELİKLERİ - SINIFLANDIRILMASI
Küçük ve orta büyüklükte işletme (KOBİ) ;
İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı
ya da, mali bilançosu yirmibeş milyon Yeni Türk Lirası'nı aşmayan ekonomik
birimler küçük ve orta büyüklükteki işletmeler (KOBİ) olarak tanımlanmıştır.
a) Mali bilanço: Bir işletmenin belirli bir tarihte sahip olduğu varlıklar ile
bu varlıkların sağlandığı kaynakları gösteren mali tabloyu,
b) Net satış hasılatı: Bir işletmenin brüt satışlarından satış iskontoları ve
iadeleri ile diğer indirimlerin düşülmesi sonucu bulunan tutarı,
c) Yıllık iş birimi (YİB): Bir yıl boyunca tam zamanlı olarak işletmede veya
işlefme adına çalışan bir kişiyi, ifade eder.
Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Sınıflandırılması
KOBİ'ler şu şekilde sınıflandırılmıştır;
a) Mikro İşletme:
On kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da,
mali bilançosu bir milyon Yeni Türk Lirası'nı aşmayan çok küçük ölçekli
işletmeler bu kapsamda yer almaktadır.
b) Küçük İşletme:
Elli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da,
mali bilançosu beş milyon Yeni Türk Lirası'nı aşmayan işletmeler bu kapsamda yer
almaktadır.
c) Orta Büyüklükteki İşletme:
İkiyüzelli kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı
ya da, mali bilançosu yirmibeş milyon Yeni Türk Lirası'nı aşmayan işletmeler bu
kapsamda yer almaktadır.
Sınıf Değiştirme ve Vasfın Kaybı
Hesaplarının kapanış tarihinde, işletme sınıfları ve KOBİ vasfı belirlenirken
dikkate alınan kriterlerden herhangi birini, birbirini takip eden iki hesap
döneminde de kaybeden veya aşan işletmeler sınıf değiştirir veya KOBİ vasfını
kaybeder.
İşletme Türleri
KOBİ'ler, çalışan sayıları veya mali bilgilerinin tespitine yönelik olarak?
diğer işletmeler ile olan sermaye veya oy hakkı ilişkilerine göre bağımsız
işletmeler, ortak işletmeler ve bağlı işletmeler olmak üzere üçe ayrılır.
a) Bağımsız İşletme
Gerçek veya tüzel kişilerin sahip olduğu ve bu Yönetmeliğe göre ortak veya bağlı
işletme sayılmayan bir işletme;
a) Başka bir işletmenin yüzde 25 veya daha fazlasına sahip değilse,
b) Herhangi bir tüzel kişi veya kamu kurum ve kuruluşu veya birkaç bağlı işletme
tek başına veya müştereken bu işletmenin yüzde 25 veya daha fazla hissesine
sahip değilse,
c) Konsolide edilmiş hesaplar düzenlemiyorsa ve konsolide hesaplar düzenleyen
başka bir işletmenin hesaplarında yer almıyorsa ve bu nedenle bağlı bir işletme
değilse, bağımsız işletme kabul edilir.
b) Ortak İşletme
Bir işletmenin tek başına veya bağlı işletmeleriyle birlikte hakim etki
yaratmayacak şekilde, başka bir işletmenin oy hakları veya sermayesinin yüzde
25'inden fazlasına ve yüzde 50'sinden azına sahip olması, yahut kendisinin oy
hakları veya sermayesinin yüzde 25'inden fazlasına ve yüzde 50'sinden azına
başka bir işletmenin hakim etki yaratmayacak şekilde sahip olması durumunda
bunlar ortak işletme sayılır. Sermaye ve oy hakları payından yüksek olan esas
alınır.
Birinci fıkrada belirtilen yüzde 25 oranı;
a) Kamu yatırım şirketleri, girişim sermayesi yatırım ortaklıkları ve bir
işletmedeki toplam yatırımları iki milyon YTL'yi aşmamak şartıyla kendi
fonlarını borsaya kote edilmemiş işletmelere yatıran ve düzenli olarak risk
sermayesi yatırımlarında bulunan gerçek kişiler veya kişi grupları,
b) Üniversiteler, üniversitelerin kurduğu vakıflar ve kâr amacı gütmeyen
araştırma merkezleri,
c) Bölgesel kalkınma fonları da dahil kurumsal yatırımcılar,
d) Yıllık bütçesi onsekiz milyon YTL'den az olan veya nüfusu beşbinden az olan
yerlerdeki? belde belediyeleri dahil belediyeler ve köy tüzel kişilikleri,
tarafından asılsa bile bu işletme bağlı işletme ilişkilerine sahip olmaması
şartıyla bağımsız işletme sayılır.
c) Bağlı İşletme
Bir işletme;
a) Başka bir işletmenin sermaye veya oy haklarının çoğunluğuna sahip olma, b)
Başka bir işletmenin yönetim, yürütme veya denetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu
atama veya azletme yetkisine sahip olma, c) Başka bir işletmenin hissedarı veya
ortağı olup, bu işletmenin diğer hissedarları veya ortaklarıyla yaptığı anlaşma
ile bunların oy haklarının çoğunluğunu tek başına kontrol etme hakkına sahip
olma, şartlarından en az birini taşıması halinde bağlı işletme sayılır.
Yatırımcıların, hissedarlık hakları saklı kalmak kaydıyla, söz konusu
şirketlerin yönetiminde doğrudan veya dolaylı olarak yer almaması halinde,
hiçbir hakim etkinin olmadığı kabul edilir ve bu işletmeler bağımsız işletme
sayılır. Ancak söz konusu yatırımcıların bir veya birden fazla işletme ile bağlı
işletme ilişkilerinden herhangi birine sahip olması durumunda bunlar bağlı
işletme sayılır.
Müşterek hareket eden gerçek kişi veya gerçek kişi grupları yoluyla bağlı
işletme ilişkilerinden bir veya birkaçına sahip olan işletmeler, faaliyetlerinin
bir kısmını veya tamamını aynı piyasa veya yakın piyasalarda
gerçekleştiriyorlarsa bağlı işletme sayılırlar.
İşletme Türünün Beyanı
Herhangi bir destek programına başvuran işletmeler, bağımsız işletme, ortak
işletme ve bağlı işletme olarak bulundukları sınıflandırmayla ilgili verileri
içeren statü beyanında bulunabilirler.
Sermayenin kime ait olduğunun tam olarak belirlenemeyecek şekilde dağılmış
olduğu ve bu işletmede, bir işletme veya birbirine bağlı işletmeler tarafından
müştereken yüzde 25 veya daha fazla sermaye hissesine sahip olunmadığının beyan
edilebildiği durumlarda, işletme statü beyanında bulunabilir.
Bu beyanlar, kanunların izin verdiği kontrol ve incelemeler saklı kalmak
kaydıyla ilgili kuruma yapılır. Çalışan sayısı, finansman tutarı ve referans
dönemi için kullanılan veriler, işletmelerin mali durumları ve çalışan
sayılarının belirlenmesinde yıllık olarak hesaplanan en son veriler esas alınır.
Yeni kurulan ve ilk yıl hesapları henüz onaylanmamış işletmelerde sadece çalışan
sayısı dikkate alınır.
Çalışan Sayısı ve Yıllık İş Birimleri
Bir işletmede çalışanların toplam sayısı, o işletmedeki yıllık iş birimlerinin
toplam sayısına göre belirlenir. Hangi süre ile olursa olsun, yılın veya günün
belirli bölümlerinde veya mevsimlik işlerde çalışan kişiler yıllık iş biriminin
kesirlerini oluştururlar. Doğum izni ve birinci dereceden yakınların ölümü veya
hastalık sebebiyle kullanılan izinler hesaba katılmaz.
Bu Yönetmeliğin uygulanmasında? a) İlgili işletmede çalışan işçi, işveren
vekilleri ve işverenler ile işletme sahipleri, b) İşletmede düzenli olarak bir
iş gören ve bunun karşılığında bir ücret alan ortaklar, çalışan olarak dikate
alınırlar. Çıraklık ve mesleki eğitim sözleşmesi kapsamında işletmede mesleki
eğitim gören çıraklar ve staj yapan öğrenciler çalışan sayısına dahil edilmez.
İşletme Verilerinin Bulunması
Bağımsız işletmelerin çalışan sayılarını da kapsayan verileri, sadece o
işletmenin hesaplarına göre belirlenir.
Bağlı veya ortak işletme ilişkisine sahip bir işletmenin başvurusunda
kullanacağı veriler? işletmenin hesapları ve varsa işletmenin konsolide
hesapları veya işletmenin konsolidasyon yoluyla dahil olduğu başka konsolide
hesaplar ile göre belirlenir.
İkinci fıkrada belirtilen verilere, varsa ilgili işletmenin ürettiği ürün veya
hizmet piyasasının akış zincirinin başında veya sonunda yer alan herhangi bir
ortak işletmesinin verisi eklenir. Eklenecek oran oy hakkı veya sermayedeki
hisselerin (hangisi büyükse) oranıdır. İki veya daha çok şirketin karşılıklı
katılma durumlarında her birinin yapacağı başvuruda büyük olan katılma oranı
uygulanır.
Bağlı veya ortak işletme ilişkisine sahip bir işletme ile doğrudan veya dolaylı
olarak bağlı olan herhangi bir başka işletmenin verilerinin tamamı, bu verilerin
daha önce konsolidasyon yoluyla hesaplara dahil edilmediği durumlarda ikinci ve
üçüncü fıkrada atıf yapılan veriye eklenir.
Bu madde kapsamında hesaplamalar yapılırken, başvuran işletmelerin bağlı veya
ortak işletmelerinin başka işletmelerle sahip olduğu bağlılık veya ortaklık
ilişkileri de göz önüne alınır.
Başvuran işletmenin ortak işletmelerine bağlı olan işletmelerin verileri,
konsolidasyon yoluyla daha önceden dahil edilmemişse, ortak işletmenin
verilerine yüzde 100 olarak eklenir. Başvuran işletmenin ortak işletmelerine
ortak olan işletmelerin verileri, eğer bu işletmeler başvuran işletmenin piyasa
akış zincirinin hemen önünde veya arkasında yer alıyorsa ve konsolidasyon
yoluyla daha önceden dahil edilmemişse ortak işletmenin verilerine büyük olan
ortaklık yüzdesi ile eklenir.
Başvuran işletmenin bağlı işletmelerine ortak olan işletmelerin verileri, eğer
bu işletmeler başvuran işletmenin piyasa akış zincirinin hemen önünde veya
arkasında yer alıyorsa ve konsolidasyon yoluyla daha önceden dahil edilmemişse
bağlı işletmenin verilerine büyük olan ortaklık yüzdesi ile eklenir. Başvuran
işletmenin bağlı işletmelerine bağlı olan işletmelerin verileri, eğer
konsolidasyon yoluyla daha önceden dahil edilmemişse bağlı işletmelerin
verilerine yüzde 100 olarak eklenir.
Bir işletmenin konsolide hesaplarında çalışanlara ilişkin verilerin bulunmadığı
durumlarda çalışan sayıları? ortak işletmelerin çalışan sayıları ortaklık
oranında, bağlı işletmelerin çalışan sayıları yüzde 100 olarak eklenerek
hesaplanır.
|
